РОЗВИТОК ОРГАНІЧНОГО ЗЕМЛЕРОБСТВА В УМОВАХ СТАЛОСТІ ТА ІНКЛЮЗИВНОСТІ
DOI:
https://doi.org/10.36074/grail-of-science.26.12.2025.021Keywords:
органічне землеробство, сталість, інклюзивність, сталий розвиток, малий і середній бізнес, громадиSummary
У статті досліджуються напрями розвитку органічного землеробства в Україні крізь призму сталості та інклюзивності. Розкрито взаємозв’язок між екологічними, економічними та соціальними вимірами органічного виробництва, окреслено виклики воєнного часу й можливості для розширення інклюзивного доступу малих і середніх виробників до ринку. Обґрунтовано, що поєднання принципів сталості та інклюзивності формує синергетичний ефект: збереження природних ресурсів і посилення соціально-економічного потенціалу сільських громад. Наукова новизна полягає у тому, що розвиток органічного землеробства розглядається не лише як інструмент екологізації, а як подвійна стратегія – забезпечення сталості та інклюзивності. Новизна підходу полягає у поєднанні екологічних пріоритетів із соціально-економічними механізмами підтримки сільських громад та МСП, що формує нову модель органічної політики. Результати дослідження можуть бути використані: державними органами – для розробки програм підтримки органічного сектору; органами місцевого самоврядування – для формування органічних кластерів; виробниками – для диверсифікації бізнес-моделей; міжнародними партнерами – для оцінки ефективності інтеграції України у Green Deal.
Downloads
Downloads
References
Закон України № 2496-VIII «Про основні принципи та вимоги до органічного виробництва, обігу та маркування органічної продукції» від 10 липня 2018 р. Верховна Рада України. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2496-19 (дата звернення: 18.09.2025).
Наказ Міністерства аграрної політики та продовольства України № 67 «Про затвердження державного логотипа для органічної продукції» від 22 лютого 2019 р. (із змінами). URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z0226-19 (дата звернення: 18.09.2025).
Постанова Кабінету Міністрів України № 970 «Про затвердження Порядку (детальних правил) органічного виробництва та обігу органічної продукції» від 23 жовтня 2019 р. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-2019-%D0%BF (дата звернення: 18.09.2025).
Прутська О. О., Ходаківська О. В. Органічне сільське господарство в США: реалії та перспективи для України. Економіка АПК. 2011. № 12. С. 41–50.
Сабій І. Теоретичні основи екосистемного та інклюзивного регулювання земельних відносин. Сталий розвиток економіки та суспільства : матеріали Міжнародної науково-практичної конференції / Східноєвропейський центр наукових досліджень (Суми, 20 липня 2025 р). Research Europe, 2025. 76 с. С. 23-28. DOI: https://doi.org/10.64076/eecsr250720.01 DOI: https://doi.org/10.64076/eecsr250720.01
Саблук П. Т., Ходаківська О. В. Екологізація агропромислового виробництва – визначальна складова сучасної аграрної політики. Перспективи екологізації аграрного виробництва в Україні: зб. наук. праць. Київ: ННЦ ІАЕ, 2012. С. 3–12.
Федоров М. М., Ходаківська О. В., Корчинська С. Г. Розвиток органічного виробництва: монографія. Київ: ННЦ «ІАЕ», 2011. 284 с.
Ходаківська О. В. Інституціональні засади регулювання органічного сільського господарства: європейська практика. Органічне виробництво і продовольча безпека: матер. міжн. наук.-практ. конф. Житомир, 2020. С. 16–21.
Ходаківська О. В., Корчинська С. Г. Світова практика державного регулювання та підтримки органічного виробництва. Вісник ХНТУСГ ім. П. Василенка. 2011. Вип. 113. С. 418–423.
Codex Alimentarius Commission. Guidelines for the Production, Processing, Labelling and Marketing of Organically Produced Foods (CAC/GL 32). FAO/WHO, 2013. 34 p. URL: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/codex-texts/guidelines/en/.
Commission Implementing Regulation (EU) 2021/2307 of 21 October 2021 on documents and notifications for organic imports. EUR-Lex. URL: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R2307.
Drebot O., Vysochanska M. Comprehensive analysis and assessment of the production and export potential of organic niche products. Technology Audit and Production Reserves. 2024. Vol. 2 (2/41). С. 41–45. DOI: 10.15587/2706-5448.2024.303578. DOI: https://doi.org/10.15587/2706-5448.2024.303578
European Commission. A Farm to Fork Strategy for a fair, healthy and environmentally-friendly food system. COM(2020) 381 final. Brussels, 20.05.2020. 23 p. URL: https://food.ec.europa.eu/horizontal-topics/farm-fork-strategy_en.
FAO. The State of Food and Agriculture 2021: Making agri-food systems more resilient to shocks and stresses. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2021. 212 p.
FiBL. Ukrainian organic agriculture will not be defeated by the war (news release). 23.02.2024. URL: https://www.fibl.org/en/news.
Ivanov R., Hurtovyi Y., Ivanov K. Problems of the organic agricultural production development as threats to Ukraine’s economic security. European Journal of Management Issues. 2024. Vol. 32, No. 2. С. 115–130. DOI: 10.15421/192410. DOI: https://doi.org/10.15421/192410
Khodakivska O. V. Ecologization of agrarian production: Modern challenges and perspectives of development. Ekonomika APK. 2015. № 5. С. 43–47.
Khodakivska O. V., Hnatenko I. A., Dyachenko T. O., Sabiy I. M. Models of entrepreneurship in terms of innovation economy and knowledge economy: Resource and cost management. Investytsiyi: Praktyka ta Dosvid. 2021. № 15. С. 5–11. DOI: https://doi.org/10.32702/2306-6814.2021.15.5
Khodakivska O., Kireytseva O., Zhylin O. Organic production in sustainable rural development: World trends and Ukrainian experience. International Business Information Management Conference: Collection of Scientific Works. 2020.
Khodakivska O., Martyniuk M., Lupenko Yu. Prospective analysis of the implementation of the “green” economy in the agricultural sector of Ukraine for the next 10 years. Scientific Horizons. 2023. Vol. 26. No. 10. P. 163–179. DOI: 10.48077/scihor10.2023.163. DOI: https://doi.org/10.48077/scihor10.2023.163
Migliorini P., Wezel A. Converging and diverging principles and practices of organic agriculture regulations and agroecology: A review. Agronomy for Sustainable Development. 2017. Vol. 37. No. 6. 63. DOI: 10.1007/s13593-017-0460-7. DOI: https://doi.org/10.1007/s13593-017-0472-4
National Accreditation Agency of Ukraine. Register of accredited product certification bodies (DSTU EN ISO/IEC 17065). 2024. URL: https://naau.org.ua/en/accreditation (дата звернення: 18.09.2025).
OECD. Policies for the Future of Farming and Food in the EU. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development, 2023. 198 p.
OrganicInfo.ua. Results of 2024 in the organic sector (data as of end-2023). 24.12.2024. URL: https://organicinfo.ua/.
Pugliese P., Antonelli A., Corsi S. Inclusive business models for sustainable organic farming in Europe. Sustainability. 2021. Vol. 13. No. 19. 10937. DOI: 10.3390/su131910937. DOI: https://doi.org/10.3390/su131910937
Regulation (EU) 2018/848 of the European Parliament and of the Council of 30 May 2018 on organic production and labelling of organic products (consolidated 25.03.2025). EUR-Lex. URL: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32018R0848 (дата звернення: 18.09.2025).
The World of Organic Agriculture: Statistics and Emerging Trends 2024 / H. Willer, J. Trávníček, B. Schlatter, L. Kemper (eds.). FiBL/IFOAM, 2024. 336 p. URL: https://www.fibl.org/en/themes/organic-world (дата звернення: 18.09.2025).
UNCTAD. Commodities and Development Report 2020: Sustainable commodity sectors for development. Geneva: United Nations Conference on Trade and Development, 2020. 154 p.
Vdovychenko A., Ternovyi Yu., Lazarenko V., Kachkovskyi O., Fedorchenko M. Prospects for the development of organic production in Ukraine under the European green deal. Ekonomika APK. 2021. Vol. 28. No. 9. С. 31–40. DOI: 10.32317/2221-1055.202109031. DOI: https://doi.org/10.32317/2221-1055.202109031